Samenvatting

Lateral Occipital Complex (LOC) gebruikt de omtrek van een object om het te kunnen herkennen. Dit gebied maakt dus deel uit van het visuele circuit.

Functie

Dit gebied heeft een belangrijke rol in het herkennen van objecten. Dit hersengebied gebruikt de vorm van een geheel object als belangrijkste element om het object te herkennen. Een aantal losse vormen dat samen een specifiek voorwerp kan vormen, is dus niet voldoende.

Locatie

Dit hersengebied bevindt zich in beide hemisferen, in de occipitaalkwab.

Weetje

De LOC kan opgesplitst worden in een voorste en een achterste deel. Het voorste deel wordt VOT (ventral occipitotemporal) genoemd, en het achterste gedeelte LO (lateral occipital).

Patiënten

Wanneer dit gebiedje beschadigd raakt, kunnen objecten niet meer herkend worden. We noemen dit visuele agnosia. Hierbij kan een patiënt soms nog wel voorwerpen natekenen, of twee dezelfde voorwerpen bij elkaar leggen. Het is dan moeilijk voor de persoon om te zeggen welk voorwerp het is, of waar het voorwerp voor gebruikt wordt.

Auteur: Myrthe Princen

Het limbisch systeem bestaat uit een aantal hersendelen, en is betrokken bij emotie en motivatie. De hersendelen die onderdeel zijn van het limbisch systeem zijn de hippocampus, amygdala, fornix, septum en delen van de thalamus.

Onderzoekers gaan er vanuit dat er niet slechts één hersengebied is dat verantwoordelijk is voor alle soorten emoties. Dit wordt ondersteunt door een bekende case-studie met een patiënt die in de literatuur SM wordt genoemd. Deze patiënt scoorde goed op verschillende cognitieve taken, en ook op emotionele tests werden geen duidelijke afwijkingen gevonden. Wanneer ze echter emoties moest herkennen in gezichtsuitdrukkingen en gesproken fragmenten, lukte het haar niet om de emotie angst te onderscheiden. Wanneer ze werd gevraagd deze emotie te beschrijven lukte dit wel, waaruit blijkt dat ze het concept angst wel snapt, maar alleen niet kan herkennen. Uit deze zaak kunnen we afleiden dat angst waarschijnlijk op een andere manier verwerkt wordt dan andere emoties (want dit is de enige emotie die bij SM beïnvloed is).

Emoties zijn subjectieve ervaringen, en daarom moeilijk te onderzoeken. De makkelijkste emotie om te onderzoeken is angst, omdat gebruik gemaakt kan worden van duidelijke fysiologische veranderingen om deze emotie te meten. Je kunt hierbij denken aan een verhoogde hartslag, of beginnen te zweten. Het blijkt dat de amygdala een hele belangrijke rol heeft bij het ervaren van angst. Dit kan getest worden door angst-conditionering toe te passen. Hierbij wordt een stimulus getoond die direct gevolgd wordt door een vervelende ervaring (bijvoorbeeld een elektrische schok). Na een aantal trials leidt dit ertoe dat het lichaam zich klaarmaakt voor een schok wanneer alleen de stimulus wordt aangeboden (de hartslag verandert, etc.). Wanneer er schade is aan de amygdala treden deze fysiologische veranderingen niet op, terwijl de persoon wel weet dat er een elektrische schok komt. Het is dus moeilijk geworden om angstig te reageren. De hippocampus is juist betrokken bij aangeleerde emoties. Dit komt doordat dit gebied ook belangrijk is voor geheugen en associaties. Bij mensen met schade aan de hippocampus treden bij het bovenstaande experiment wel fysiologische veranderingen op. Maar deze personen kunnen niet aangeven dat de stimulus wordt gevolgd door een schok. Ze hebben dus alleen een onbewuste reactie van angst, maar ze kunnen niet benoemen waarom ze bang zijn.

De hippocampus is en de amygdala kunnen elkaar beïnvloeden, en hiermee een emotie opwekken of versterken. De hippocampus kan ervoor zorgen dat de amygdala actief wordt op basis van een herinnering. Je kunt denken aan de volgende situatie; je bent gebeten door een hond, dat heb je opgeslagen in je geheugen. De volgende keer dat je een hond ziet haal je deze herinnering op, en stuurt de hippocampus een teken naar de amygdala dat het lichaam gereed moet worden gemaakt om te vluchten (je ervaart dit als angst).   Het is heel moeilijk om te zeggen hoe emoties precies tot stand komen in de hersenen. Dit komt onder andere omdat de verschillende delen van het limbisch systeem allemaal actief worden tijdens het ervaren van de verschillende emoties. Alleen de emotie walging is een uitzondering, omdat hierbij vooral activiteit in de insula gevonden wordt.

Auteur: Myrthe Princen

Afbeeldingen: Marcel Loeffen

Wil je meer weten? In volgende artikels komt het limbische systeem terug:
Een eerste ontmoeting met het brein
Brain basics
Horror, mijn hersenen en ik

Zie anatomie van het oog.

Lateralisatie verwijst naar het principe dat sommige hersenfuncties slechts in één hersenhelft zijn gerepresenteerd, of in ieder geval dat deze functie sterker in één hersenhelft dan in de andere te vinden is.

De hersenen bestaan uit twee hersenhelften, die ook wel hemisferen worden genoemd. Globaal gezien lijkt de ene hemisfeer wel precies het spiegelbeeld van de andere te zijn. Veel hersengebieden vind je dan ook twee keer terug in het brein, zoals bijvoorbeeld de auditieve cortex, de hippocampus, de motorcortex, en noem zo maar op. Toch zijn bepaalde functies sterker aanwezig in slechts één hersenhelft. Zo wordt spraak bij de meeste (rechtshandige) mensen in de linkerhemisfeer geregeld. We spreken dan van lateralisatie van spraakfunctie. Als een functie in één hersenhelft gerepresenteerd is, wordt dit ook wel een unilaterale representatie genoemd. Een bilaterale representatie verwijst naar het feit dat een functie in zowel de linker- als de rechterhersenhelft wordt aangestuurd.

Auteur: Job van den Hurk

Een laesie is een beschadiging aan de hersenen (of meer algemeen aan het zenuwstelsel). Dergelijke beschadiging kan groot of klein zijn, gelokaliseerd of wijdverspreid. Het kan veroorzaakt worden door een ongeluk, zoals in het verkeer, waar een hoofdwond uit voort komt. Het kan ook het gevolg zijn van een hersenbloeding of beroerte.

Vaak is hersenschade tragisch en zeer storend voor patiënten, maar onderzoekers kunnen er in sommige gevallen wel wat van leren. Een relatief kleine laesie in een specifiek hersengebied kan leiden tot zeer specifieke klachten, waardoor onderzoekers kunnen deduceren wat de rol is van het beschadigde hersengebied. Zo zijn sommige patiënten met een gelokaliseerde laesie aan een visueel gebied ‘V4’ gewoon nog de wereld om hen heen, maar dan zonder kleur! Op dezelfde manier kunnen specifieke laesies zorgen voor specifieke problemen met het verwerken van beweging, gezichten, of bepaalde objectcategorieën.

Sommige neurowetenschappers gebruiken zeer specifieke laesies die ze zelf aanbrengen in de hersenen van proefdieren, om belangrijke vragen over hoe het brein werkt te kunnen behandelen.

Andere neurowetenschappers induceren tijdelijke maar onschadelijke laesies in proefdieren of zelfs in mensen.

Veel van wat we nu begrijpen van ons brein hebben we geleerd uit onderzoek naar en met laesies in het brein.

Auteur: Tom de Graaf