De zelfhulpboeken en zelfontwikkeling podcasts zijn tegenwoordig niet aan te slepen. Iedereen wil weten hoe ze geluk kunnen nastreven door de beste versie van zichzelf te worden: Mediteer. Sport. Eet gezond. Bewaak je grenzen. Werk aan jezelf. De boodschap is steeds opnieuw: geluk kun (en moet) je bij jezelf vinden. Maar is dat wel zo?
In een recente studie is onderzocht hoe vriendelijk zijn voor jezelf en anderen samenhangt met welzijn. Deelnemers werden verdeeld in twee groepen: groep 1 moest regelmatig “acts of kindness” (vrij vertaald: daden van vriendelijkheid) uitvoeren voor andere mensen, bijvoorbeeld door een koffie voor je collega mee te nemen of iemand een kaartje te sturen. Groep 2 kreeg de instructie om daden van vriendelijkheid voor zichzelf uit te voeren, zoals het koken van je favoriete eten. Na twee weken ervoeren beide groepen een vermindering in depressieve gevoelens. Daarnaast bleek de groep die daden van vriendelijkheid voor de ander uitvoerde, zich meer verbonden te voelen met anderen. Die verbondenheid hing op haar beurt weer samen met minder eenzaamheid en angst. Kortom: zowel vriendelijk zijn voor jezelf als voor anderen lijkt bij te dragen aan een betere gemoedstoestand. Vriendelijkheid voor anderen lijkt daarnaast nog een extra effect te hebben: het versterkt ons gevoel van verbondenheid met anderen, wat weer extra voordelen met zich meebrengt.
Het grote belang van verbinding met anderen voor welzijn wordt onderstreept door de “Harvard study of adult development”. In deze studie worden deelnemers al meer dan 80(!) jaar gevolgd en wordt gekeken naar hun mentale en fysieke gezondheid. Een van de opvallendste conclusies is dat de gezondheid en het geluk van de deelnemers sterk samenhangen met de kwaliteit van hun relaties. Uit studies naar de befaamde “blue-zones” (plekken in de wereld waar mensen op een gezonde manier bovengemiddeld oud worden) blijkt dat goede relaties en actief deel uitmaken van de samenleving niet alleen samenhangen met betere mentale gezondheid, maar ook met een betere fysieke gezondheid en een langer leven.
Maar waarom zou verbondenheid met anderen zo’n grote invloed hebben op ons welzijn? Misschien moeten we daarvoor niet alleen naar huidig psychologisch onderzoek kijken, maar nog veel verder terug: naar de evolutionaire geschiedenis van de mens.
Vanuit evolutionair perspectief zijn er verschillende verklaringen voor onze neiging om aardig en behulpzaam te zijn. Een eerste verklaring is verwantenselectie: het is voordelig om familieleden te helpen omdat zij een deel van dezelfde genen dragen als jij. Door familie te helpen, kunnen die gedeelde genen indirect worden doorgegeven. Naast het helpen van familie, was het voor onze voorouders ook voordelig om samen te werken met mensen uit hun gemeenschap, bijvoorbeeld bij de jacht, of wanneer ze zich samen moesten verdedigen. Als samenwerking voor beide partijen voordeel oplevert, noemen we dat mutualisme. Dit kan verklaren waarom we naast onze eigen familie ook vriendelijk zijn tegen onze vrienden, collega’s, of klasgenoten. Een derde verklaring is wederkerig altruïsme: we zijn vriendelijk tegen anderen omdat we verwachten dat we in de toekomst vriendelijkheid of een gunst van die ander terug kunnen verwachten. De laatste evolutionaire verklaring is competitief altruïsme. Er zou voor vriendelijkheid geselecteerd worden, omdat het ook een bepaalde status met zich meebrengt (we denken vaak goed over mensen die heldhaftige daden verrichten of gul zijn).
In onze huidige samenleving zijn we veel minder afhankelijk van mensen om ons heen om te kunnen overleven. Tegenwoordig kun je het in theorie prima een week redden zonder ook maar één mens te zien (met uitzondering van de thuisbezorger misschien). Maar we zien ook dat steeds meer mensen zich eenzaam voelen. Hoewel onze maatschappij sterk is veranderd, zijn onze sociale behoeften dat waarschijnlijk veel minder. Uit grootschalige studies zien we namelijk dat goede relaties en verbondenheid met anderen samenhangen met hoger fysiek en mentaal welzijn. Misschien ligt de zoektocht naar geluk dus niet alleen in de vraag “hoe kan ik beter voor mezelf zorgen?” maar juist in “wat kan ik voor een ander doen?”.
Auteur: Pauline van Gils
Referenties:
Aliberti, S. M., & Capunzo, M. (2025). The power of environment: A comprehensive review of the exposome’s role in healthy aging, longevity, and preventive medicine—lessons from blue zones and cilento. Nutrients, 17(4), 722.
Curry, O. S., Rowland, L. A., Van Lissa, C. J., Zlotowitz, S., McAlaney, J., & Whitehouse, H. (2018). Happy to help? A systematic review and meta-analysis of the effects of performing acts of kindness on the well-being of the actor. Journal of Experimental Social Psychology, 76, 320-329.
Kreouzi, M., Theodorakis, N., & Constantinou, C. (2024). Lessons learned from blue zones, lifestyle medicine pillars and beyond: an update on the contributions of behavior and genetics to wellbeing and longevity. American Journal of Lifestyle Medicine, 18(6), 750-765.
Naclerio, M., Lazar, L., Hornstein, E. A., & Eisenberger, N. I. (2025). Exploring the effects of prosocial and self-kindness interventions on mental health outcomes. Emotion.
Oe, H., Weeks, K., & Sartamorn, S. (2025). Community-based approaches to healthy aging: Lessons from Japanese blue zones. Health Economics and Management Review, 6(2), 95-107.
ten Have, M., Tuithof, M., van Dorsselaer, S., Schouten, F., Luik, A. I., & de Graaf, R. (2023). Prevalence and trends of common mental disorders from 2007-2009 to 2019-2022: results from the Netherlands Mental Health Survey and Incidence Studies (NEMESIS), including comparison of prevalence rates before vs. during the COVID-19 pandemic. World Psychiatry, 22(2), 275–285. https://doi.org/10.1002/WPS.21087
Twenge, J. M., Haidt, J., Blake, A. B., McAllister, C., Lemon, H., & Le Roy, A. (2021). Worldwide increases in adolescent loneliness. Journal of Adolescence, 93, 257–269. https://doi.org/10.1016/J.ADOLESCENCE.2021.06.006
Waldinger, R., & Schulz, M. (2023). The good life: Lessons from the world's longest scientific study of happiness. Simon and Schuster
