Psychedelica en creativiteit; mythe of werkelijkheid?

Last update: september 12, 2023
l
Reading time: 6 minutes
l
By Brain Matters

Creativiteit, convergent en divergent denken

Wat is creativiteit? Dit is één van die woorden zoals 'aandacht', 'persoonlijkheid' of 'intelligentie' die iedereen begrijpt, maar moeilijk zijn om te definiëren. Deze termen, die één van de studieobjecten zijn binnen de psychologie, zijn moeilijk te definiëren omdat we weten dat ze bestaan, dat wil zeggen, we kunnen aanvoelen dat elk individu op een spectrum kan worden geplaatst wat betreft hoe creatief bijvoorbeeld deze persoon is, maar niet tastbaar of materieel zijn en dus niet direct waarneembaar. In plaats daarvan zijn ze wat we een 'construct' noemen. Met constructen en onderzoek in het algemeen zijn de dingen zelden zwart-wit, daarom is het moeilijk om te zeggen wat creativiteit precies is, maar het wordt vaak gedefinieerd als het vermogen of de handeling om ideeën te produceren die tegelijkertijd nieuw (origineel, uniek, inventief) en nuttig (geschikt, aanpasbaar, waardevol) zijn. Vervolgens wordt creativiteit onderverdeeld in convergent en divergent denken.

Convergent denken vereist de identificatie van één enkele oplossing voor een welomschreven probleem. Een typische taak voor convergent denken kan zijn om een concept te vinden dat verband houdt met drie andere concepten. Als we bijvoorbeeld de woorden "fiets", "auto" en "bus" krijgen, zou het enige juiste en plausibele antwoord dat daaruit voortkomt "vervoerswijze" zijn. Hoge scores op dit soort convergente denktaken worden geassocieerd met doorzettingsvermogen en het vermogen om zich uitsluitend op een specifieke vraag te richten.

Aan de andere kant vereist divergent denken het verzamelen van meerdere mogelijke oplossingen voor een onduidelijk gedefinieerd probleem. Een voorbeeld van een divergente denktaak is het opnoemen van zoveel mogelijk manieren waarop een voorwerp, zoals een baksteen, gebruikt kan worden. Antwoorden op deze vraag kunnen het volgende zijn: om mee te gooien, als gewicht, als wapen, enz. Goede prestaties op divergente denktaken liggen ten grondslag aan een betere capaciteit voor cognitieve flexibiliteit.

Psychedelica en creativiteit

Met dit perspectief op creativiteit in gedachten, zullen we nu bespreken hoe psychedelische drugs creativiteit kunnen beïnvloeden. Het is je misschien opgevallen dat de media de laatste jaren wereldwijd aandacht besteedt aan de toenemende trend dat gewone mensen en professionals kleine hoeveelheden psychedelica, (bijvoorbeeld: paddo’s, peyote of lsd), gebruiken, ook wel microdosering genoemd, om hun prestaties en creativiteit in hun werk te verbeteren. Deze optimistische beweringen komen echter vooral voort uit subjectieve rapporten. Laten we eens kijken naar wat onderzoek ons kan vertellen over de effecten van verschillende doses van psychedelica en hun meetbare effecten op creativiteit.

Acute effecten van microdosering 

In een artikel van Prochazkova en collega's uit 2018, werden de prestaties van deelnemers op twee taken: de ‘Picture Concept Task’ (PCT) en de ‘Alternative Uses Task’ (AUT) gemeten voor en nadat de participanten een micro-dosering aan psychedelica tot zich had genomen. Deze twee taken maten respectievelijk het convergent en divergent denken van de participanten. Elke deelnemer werd getest in rust, voordat hij een kleine dosis psilocybine bevattende truffels nam, wat de nulmeting vormde, en nog een keer later, op een moment dat de verwachte effecten zouden optreden. De resultaten laten zien dat deelnemers gemiddeld beter scoorden op beide taken terwijl ze onder invloed waren van een kleine dosis truffels dan wanneer ze in 'rust' werden getest. Deze gegevens wijzen op een verhoging van de creativiteit van truffels al bij lage doses. Echter, de belangrijkste beperking van deze studie is dat de deelnemers wisten dat ze iets innamen wat mogelijk effect zou hebben op hun gedrag. Hierbij kan het placebo- of verwachtingseffect dat voortvloeit uit deze kennis, op zijn minst gedeeltelijk hebben bijgedragen aan de verbetering van hun prestaties.

Acute effecten van Ayahuasca

Een ander onderzoek onder leiding van Kuypers en collega's in 2016 onderzocht dit keer de effecten van ayahuasca, een Zuid-Amerikaanse psychotrope thee, op convergent en divergent denken. De achterliggende gedachte van deze ervaring was dat als ayahuasca het divergent denken zou verhogen, wat vaak geassocieerd wordt met een verbetering van de psychologische flexibiliteit, de psychedelische thee therapeutisch zou kunnen werken bij sommige psychopathologieën die gekenmerkt worden door een rigide manier van denken, zoals het geval is bij bijvoorbeeld een drugsverslaving of een depressie. Daarom bezochten de onderzoekers twee spirituele ayahuasca workshops en gaven ze de deelnemers twee creativiteitstesten voor de inname van ayahuasca (baseline) en wanneer de actieve effecten van ayahuasca zichtbaar waren, om te zien of hun prestaties op deze testen kon beïnvloed worden door ayahuasca. De creativiteitstests bestonden uit de ‘pattern/line meanings test’ (PLMT) en de ‘picture concept test’ (PCT), die beide het divergente denken vastlegden, waarbij de laatste ook het convergente denken evalueerde. Na ayahuasca consumptie vonden ze geen significant verschil voor de PLMT, maar de onderzoekers zagen opmerkelijke veranderingen op de Picture Concept Test (PCT) in zowel de scores voor convergent als divergent denken. Specifiek was de deelnemer minder vaak in staat om het meest geschikte concept te vinden uit een reeks getoonde afbeeldingen, wat ten grondslag ligt aan een afname in convergent denken in vergelijking met de nulmeting. Omgekeerd kon hij veel verschillende ideeën of interpretaties genereren voor een gegeven afbeelding in vergelijking met de referentiemeting, wat een toename in divergent denken* betekent.  We kunnen dus zien dat deze resultaten overeenkomen met de verwachtingen van de onderzoekers, maar niet volledig vergelijkbaar zijn met de eerdere ervaringen waarbij het convergente denken ook verbeterde.

Subacute effecten van psilocybine

De twee studies die hierboven werden gepresenteerd, onderzochten hoe creativiteit werd beïnvloed door psychedelica tijdens de acute fase. In een ander artikel van Mason, Kuypers en collega's uit 2019 werd gekeken of deze effecten ook na een langere tijd nog steeds zichtbaar kunnen zijn. Deelnemers namen deel aan een psilocybine-retraite en vulden de Picture Concept Task (PCT) in, waarmee zowel convergent als divergent denken werd beoordeeld, op meerdere momenten: eerst de avond voor de inname van psilocybine (baseline), dan de ochtend na de psychedelische ervaring en tot slot zeven dagen na de inname van psilocybine. Ze vonden verhoogde metingen van divergent denken de ochtend na de trip in vergelijking met de uitgangswaarde, maar deze goede prestatie werd niet herhaald bij de laatste beoordeling, zeven dagen later. Verrassend genoeg waren de resultaten voor de beoordelingen van convergent denken omgekeerd; er was geen significant verschil met de baseline score de ochtend na de psilocybine ervaring, maar er waren wel verbeteringen in convergent denken zeven dagen later.

Conclusie

Dus, wat kunnen we concluderen, kunnen psychedelica de creativiteit verhogen? Is het een mythe of werkelijkheid? Nou, we hebben een fractie van de artikelen over dit onderwerp doorgenomen**, en zoals dat gebruikelijk is in de wetenschap, kwamen er wel wat patronen naar voren, maar geen definitief antwoord kan tot op de dag van vandaag gegeven worden. Hoewel divergent denken herhaaldelijk lijkt te worden versterkt direct na inname van de psychedelica, lijkt het er namelijk niet op dat deze toename langdurig kan aanhouden. Wat betreft convergent denken zijn de vooruitzichten nog gemengder, omdat de prestaties tijdens de acute fase een keer toenemen, een keer afnemen, met toch enkele positieve effecten die zich een week na de psychedelische ervaring manifesteren. Wat betreft het debat over het concept creativiteit en de relatie met psychedelica, zou het dus de moeite waard zijn om de specifieke mechanismen die aan dit onderwerp ten grondslag liggen verder te onderzoeken om een duidelijker beeld te krijgen van deze fascinerende interactie.

Auteur: Pablo de Chambrier

Ps: Als je meer wilt weten over (1) hoe psychedelica je hersenen beïnvloeden, (2) hoe psychedelica kunnen worden gebruikt om depressie te behandelen, of (3) tripangst, dan ben je misschien geïnteresseerd in deze artikelen: 

  1. Wat gebeurt er met je hersenen als je psychedelica neemt? - Brain Matters
  2. Afleren om opnieuw te leren: Hoe psychedelica depressie verstoren - Brain Matters
  3. Trippende Terror: psychedelica en angst - Brain Matters

* Opmerking 1: In dit onderzoek beoordeelden ze ook vloeibare intelligentie (het vermogen om abstract te denken, snel te redeneren en problemen op te lossen onafhankelijk van eerder verworven kennis) met een korte versie van de Ravens Progressive Matrices (een typische taak voor het beoordelen van vloeibare intelligentie), maar ze vonden geen significant verschil tussen de basislijn en de actieve metingen.

** Opmerking 2: Het is goed om in gedachten te houden dat dit natuurlijk geen compleet overzicht is van de literatuur over de interactie tussen psychedelica en creativiteit. Desalniettemin heb ik deze artikelen gekozen omdat ze, naar mijn mening, vrij nauwkeurig de trends weergeven die zijn waargenomen in de andere artikelen die ik heb doorgenomen met betrekking tot dit onderwerp.

Related Posts
Check onze database
Alles wat je wilt weten over het brein op één plek. 
DATABASE
Related posts:
Here you will write about your company, a tittle description with a maximum of 2 sentences
Copyright © 2022 Brainmatters
magnifiercrossarrow-downarrow-leftarrow-rightmenu-circle