March 10th, 2014

Spiegelneuronen nodig om acties van anderen te begrijpen

Als we iemand een handeling zien verrichten, bootsen onze hersenen na wat er gebeurt in het brein van de ander. Daarvoor hebben we zogenaamde spiegelneuronen. Die worden actief als we zelf een beweging maken, maar ook als we een ander hetzelfde zien doen. Dat blijkt nodig om acties van anderen te kunnen interpreteren.

Het verhaal gaat dat Italiaanse wetenschappers in 1992 het bestaan van spiegelneuronen toevallig ontdekten toen een van hen in het lab honger kreeg en een banaan pakte. Het team deed onderzoek naar hoe de hersenen van makaken handbewegingen aansturen door hersenactiviteit te meten in hun frontale cortex. Een van de apen keek vol belangstelling toe hoe de onderzoeker het fruit beetpakte. Onverwacht sloeg de meetapparatuur uit; de cellen die normaal de apenhand aansturen, bleken ook actief te worden als de aap iemand anders dezelfde handeling ziet verrichten. Ook bij mensen werd later een netwerk van deze spiegelneuronen aangetoond. Destijds groot nieuws, maar de vraag bleef: waar gebruiken we die cellen voor?

Begrijpen of voorspellen?

Volgens de ontdekkers van de spiegelneuronen simuleren die cellen de beweging van iemand anders om het doel van de beweging af te leiden. Dus om de beweging te begrijpen. Nee, zeggen andere wetenschappers: het spiegelneuronensysteem is er niet om het doel van de handeling te achterhalen, maar om het verdere verloop van de beweging te voorspellen. Handig als je bijvoorbeeld moet samenwerken, vechten of dansen. De activatie van spiegelneuronen lijkt inderdaad iets voor te lopen op de waargenomen beweging.

Maar om er echt achter te komen welke functie spiegelneuronen hebben, moet je ze eigenlijk even kunnen uitzetten. Dat kan met TMS; sterke magnetische pulsen dwars door de schedel verstoren de processen in specifieke hersendelen. De onderzoekers richtten hun TMS-apparaat op de premotorcortex (eerst was met MRI vastgesteld waar die zich in de proefpersonen exact bevond). Dat is een gebied waar niet alleen veel spiegelcel-activiteit plaatsvindt, maar dat ook grofweg is georganiseerd volgens een (nogal vertekende) kaart van het menselijk lichaam. Bovenaan vind je bijvoorbeeld cellen die actief zijn bij handbewegingen, onderaan cellen die actief zijn bij mondbewegingen.

Pantomimefilmpjes

Ondertussen keken de proefpersonen naar pantomimefilmpjes van handen en monden die bekende handelingen uitbeeldden, bijvoorbeeld met een hamer slaan of blazen. Over die filmpjes kregen ze meerkeuzevragen zoals welk stilstaand beeld uit het filmpje afkomstig zou kunnen zijn, en welk voorwerp bij de uitgebeelde handeling past. Het verstoren van spiegelcellen met TMS bleek proefpersonen te belemmeren in het beantwoorden van die vragen. Sterker nog; als het ‘lippengebied’ werd verstoord, snapten de proefpersonen de filmpjes over lipbewegingen niet meer, maar ze hadden geen moeite met de handbewegingen. En andersom.

Je hebt spiegelcellen dus nodig om gedrag van anderen te kunnen begrijpen. Of ze misschien óók bijdragen aan het voorspellen het verloop van een beweging, is hiermee overigens niet uitgesloten. Het langlopende spiegelneuronendebat zal dus nog niet ten einde zijn.

 

Het onderzoek wordt binnenkort gepubliceerd in Psychological Science (online voorpublicatie).

Auteur: Daan Schetselaar
Laat een reactie achter

Please wait... loading