Linksbreinig, rechtsbreinig of “beiden-breinig”?

Last update: januari 31, 2024
l
Reading time: 3 minutes
l
By Brain Matters

Als het gaat over de capaciteit van onze hersenen, zijn fictie schrijvers in de afgelopen eeuw behoorlijk geobsedeerd geweest met het idee dat we slechts een fractie van ons brein gebruiken. Van Robert Louis Stevenson's Dr Jekyll and Mr Hyde tot de film 'Lucy' uit 2014, die een hele reeks grappen voortbracht over het feit dat we maar 10% van onze hersenen gebruiken in het dagelijkse leven - veel fictie heeft de "grenzen" van de geest verkend. Sciencefiction is, zoals de naam al zegt, fictie. Toch blijft het idee dat een deel van onze “hersencapaciteitl” onaangeroerd is, bestaan in literatuur die verder gaat dan het rijk der fabelen. Een veelgebruikt voorbeeld hiervan is het boek "Leer tekenen. Ontwikkel de creatieve talenten die verborgen liggen in uw RECHTER hersenhelft" van Betty Edwards, waarin ze uitlegt dat haar succes in de kunst te danken is aan haar vermogen om de creatieve rechterkant van de hersenen te benutten in een wereld die voornamelijk de linker gebruikt. Dit roept de vraag op waar het idee van linksbreinig en rechtsbreinig vandaan komt en hoeveel waarheid er in deze mythe schuilt.

Aan het begin van de 20e eeuw stelden de twee neurologen Broca en Wernicke door studies met patiënten met beschadigde hersenen vast dat gebieden van de linker hersenhelft verantwoordelijk waren voor de verwerking en productie van taal. Dit leidde tot het inzicht dat hersengebieden gespecialiseerd zijn, waarbij specifieke regio's of zelfs hersenhelften verantwoordelijk kunnen zijn voor bepaalde functies en gedragingen. Dergelijke ideeën vormden destijds de inspiratie voor de personages Jekyll en Hyde, waarbij de Jekyll de welbespraakte, rationele linkerhersenhelft vertegenwoordigde en Hyde de meer emotionele en irrationele rechterhersenhelft. Het duurde echter tot de jaren ’60 voordat de termen linker- en rechterhersenhelft echt gangbaar werden.

Epilepsie is een aandoening die vaak kan leiden tot aanvallen als gevolg van abnormale neurale activiteit in verschillende delen van de hersenen. Hoewel er in de loop der jaren veel medicijnen zijn ontwikkeld die de symptomen voor velen kunnen verlichten, zijn er nog steeds patiënten die volledig resistent zijn. Bij deze ernstige gevallen voeren artsen (hoewel zeer zelden) een operatie uit die bekend staat als "corpus callosotomie", met andere woorden, het doorsnijden van het corpus callosum (de belangrijkste bundel zenuwen die de twee hersenhelften verbindt). Het waren studies naar deze patiënten met doorgesneden corpora callosa die de nu ingebakken mythe van de linker- en rechterhersenhelft deden ontstaan.

In de jaren '60 voerden de neurologen Roger Sperry en Michael Gazzaniga een studie uit naar “split vision” bij vier mensen met gespleten hersenhelften. De patiënten werd gevraagd naar twee schermen te kijken, één waarop een beeld in het linkeroog werd geflitst en het andere in het rechteroog. Als ze een beeld waarnamen, moesten ze vertellen wat ze zagen en op een knop drukken. De resultaten boeiden de neurologen genoeg om nog meer gespleten-hersen patiënten te bestuderen. Als de patiënt een beeld in zijn rechter visuele veld kreeg (waarvan de informatie door de linkerhersenhelft verwerkt wordt), meldde hij wat hij zag en drukte hij op de knop; maar als het beeld in zijn linker visuele veld werd geflitst (verwerkt door de rechterhersenhelft), zei hij niet dat hij iets had gezien, maar drukte hij wel met zijn linkerhand op de knop. Dit bracht Gazzaniga en Sperry tot de conclusie dat de linkerhersenhelft de plaats is waar verbale verwerking plaatsvindt en dat de rechterhersenhelft, bij deze patiënten niet kon communiceren met zijn tegenhanger. Als klap op de vuurpijl waren de patiënten in staat om de stimulus die ze in hun linker visuele veld zagen te tekenen, zelfs als ze er niet over konden rapporteren. 

In de volgende twee decennia werd meer onderzoek gedaan naar hoe gespleten-hersen patiënten alleen verbaal konden communiceren met de linkerkant van de hersenen, terwijl de rechterkant  van het brein door de linkerhand aan te sturen antwoorden te tekenen, schijnbaar vanuit eigen beweging. Natuurlijk gaf de wereld zijn eigen interpretatie aan deze studies. De rechterhersenhelft was duidelijk anders, stiller en visueel artistieker, in vergelijking met de "normale", welbespraakte linkerhersenhelft. Linkshandigheid werd opnieuw een eigenschap die gedragsmatige correlaties moest hebben, het had immers een direct verband met die artistieke rechterhersenhelft. Naarmate de termen links- en rechtsbreinig hip werden, begon je dit ook terug te zien in de neurowetenschappen, waardoor steeds meer onderzoekers in deze mythes begonnen te geloven, ondanks het gebrek aan klinisch bewijs.

Dit artikel legt de basis voor hoe de mythe ontstond in de populaire wetenschap en bredere fictie. In deel 2 zal Jennifer Morael het lopende onderzoek naar de links-rechts kloof bekijken, en feiten van fictie scheiden.

Auteur: Thomas von Rein

Related Posts
Check onze database
Alles wat je wilt weten over het brein op één plek. 
DATABASE
Related posts:
Here you will write about your company, a tittle description with a maximum of 2 sentences
Copyright © 2022 Brainmatters
magnifiercrossarrow-downarrow-leftarrow-rightmenu-circle