June 24th, 2016

Waarom slapen we zo slecht op een onbekende locatie?

Eens in de zoveel tijd slapen we in een onbekend bed, bijvoorbeeld als we op vakantie zijn. Vaak zijn deze nachten verschrikkelijk. We komen maar niet in slaap en voelen ons de ochtend erna niet uitgerust. Is dit fenomeen puur een kwestie van een slecht matras? Onderzoekers bieden een andere verklaring.

Vanuit evolutionair oogpunt is het logisch dat we slecht slapen in een nieuwe locatie. Nieuwe locaties zijn namelijk onbekend, en dus potentieel gevaarlijk. Een minder diepe slaap gaat hand in hand met een hogere alertheid, en dat was bijzonder nuttig voor onze voorouders. Maar vandaag de dag merken we dit effect nog steeds, ook al is je hotelkamer veilig van roofdieren (behalve muggen). Recent neurowetenschappelijk onderzoek ondersteunt dit perspectief.

Slapen in het lab

Het onderzoek bestond uit drie experimenten waarbij de deelnemers steeds twee nachten (met een week tussen de nachten in) in het lab sliepen. In de eerste nacht was de slaapplek natuurlijk nieuw en vreemd, maar de tweede nacht voelde die plek al ietsje vertrouwder. Door deze twee nachten met elkaar te vergelijken kon worden bekeken wat het effect was van slapen op een nieuwe locatie.

In het eerste experiment werd aan de hand van een combinatie van hersenscans het slapende brein onder de loep genomen. In het tweede experiment presenteerden de onderzoekers geluiden en keken ze hoe het slapende brein hierop reageerde. In het derde experiment werden de deelnemers gevraagd om met de vingers te tikken wanneer ze wakker werden van een geluid.

De dader

Uit de onderzoeken bleek dat de linkerhersenhelft niet lekker sliep in een vreemd bed. Tijdens de eerste nacht vertoonde de linkerhemisfeer namelijk een stuk minder slow-wave activiteit dan de rechterhemisfeer. Dat is interessant, want slow-wave activiteit is een belangrijke maat voor hoe diep iemand slaapt. Blijkbaar is de linkerhemisfeer alert! Tijdens de tweede nacht waren de linker- en rechterhemisfeer weer gewoon in balans.

Uit experiment 2 bleek dat de linkerhemisfeer een stuk meer activatie vertoonde als reactie op geluiden dan de rechterhemisfeer. Hetzelfde patroon was zichtbaar voor het tikken van de vingers: geluiden die gepresenteerd werden in het rechterroor (welke informatie stuurt naar de linkerhemisfeer) leidden vaker tot vingerbewegingen en dus een ontwaking dan geluiden in het linkeroor (welke informatie doorstuurt naar de rechterhemisfeer). Tijdens de tweede nacht waren er geen verschillen tussen de hemisferen.

Conclusie

Het lijkt erop dat de linkerhemisfeer in een nieuwe locatie waakzaam blijft tijdens het slapen! Dit effect verdwijnt naarmate we vaker slapen op de nieuwe locatie. Dus, kom je een keer niet in slaap op vakantie? Je weet wie je de schuld moet geven.

 

 

Dit onderzoek werd recentelijk gepubliceerd in Current Biology.

Auteur: Sander van Bree
Eén Reactie
  1. Ik vraag me dan af, hoe zinvol een slaaponderzoek in de praktijk is, wanneer die in een lab plaatsvindt?

    Is de uitkomst dan wel representatief voor het in kaart brengen van (eventuele ‘problemen’ zoals apneu tijdens) je nachtrust?

  2. Joanna op June 24th, 2016, 13:50  
Laat een reactie achter

Please wait... loading