May 2nd, 2016

De reis naar dromenland

Je kent het vast wel: je valt langzaam in slaap en opeens heb je het gevoel dat je valt en schrikt wakker. Dit moment ontstaat als je spieren helemaal ontspannen, maar je brein nog niet helemaal vertrokken is. Het signaleert dat de spieren niks meer doen, en geeft uit reflex een signaaltje aan die spieren dat ze snel moeten aanspannen, want anders zou je wel eens om kunnen vallen! Dit bizarre fenomeen vindt plaats tijdens het hypnagoge stadium, het moment dat je niet meer wakker bent maar ook nog net niet slaapt. Een uitstekend stadium om het bewustzijn eens wat nader onder de loep te nemen!

Dat moment net voordat je slaapt is nog geen slaap, maar je bent ook niet langer wakker. Het is een overgangsperiode die te boek staat als het hypnagoge stadium. De laatste jaren hebben onderzoekers besloten dat het niet alleen een bijzonder maar ook een wetenschappelijk interessant stadium is, aangezien je precies dan geleidelijk je bewustzijn verliest. Door die korte overgang te onderzoeken kunnen we wellicht meer leren over wat nu precies bewustzijn is, of wat bepaalt wanneer je bewust bent en wanneer niet.

Gemeen onderzoek 

Vanuit deze gedachte maakte een groep nare onderzoekers proefpersonen wakker op verschillende momenten binnen die korte overgangsperiode, die ze konden volgen door hersenactiviteit te meten met EEG. Ze vroegen proefpersonen hun mentale leven te beschrijven meteen nadat ze zo ruw wakker werden gemaakt. Vervolgens lieten ze een slimme computeranalyse los op het taalgebruik van de proefpersonen. Het blijkt namelijk dat de staat, of mate, van bewustzijn een invloed heeft op welke woorden je gebruikt.

Dromenland bestaat

Er kwamen twee dingen naar voren uit die analyse. Ten eerste werd tijdens de overgang vanuit bewustzijn naar slaap het reflectief denken steeds minder. Dat is nodig om de reis te kunnen maken naar dromenland, want het gebrek aan reflectie zorgt er voor dat je niet doorhebt dat de gekke dingen die je meemaakt een hallucinatie (moeten) zijn. Ten tweede was er een toename in motorische inbeelding, wat wil zeggen dat mensen steeds meer ingebeelde interacties hadden met die gehallucineerde wereld.

Onderzoek zoals deze geven nieuwe inzichten in op welke manier een afnemend bewustzijn effecten heeft op andere cognitieve functies zoals zelfreflectie. Dat is natuurlijk aardig om te weten, maar de relevantie voor psychiatrische stoornissen is groot. Veel patiënten die lijden aan bepaalde vormen van schizofrenie hallucineren op een vergelijkbare manier, en is er dus sprake van een verminderd bewustzijn. Door beter te begrijpen hoe het bewustzijn samenhangt met het brein kunnen toekomstige behandelingen doelgerichter worden ontwikkeld.

 

Dit onderzoek werd deze week gepubliceerd in Consciousness and Cognition.

Auteur: Tom de Graaf
Laat een reactie achter

Please wait... loading