April 19th, 2018

Illusie onder de loep 4: verdwijnend plaatje

Bij BrainMatters nemen we af en toe enkele coole illusies onder de loep. Hoe werken ze nu eigenlijk? En wat leren ze ons over ons brein? Vandaag: het verdwijnende plaatje!

De instructie voor deze is simpel: ga er eens goed voor zitten en richt je ogen op een punt ergens in het midden van onderstaande plaatje. Blijf ongeveer 30 seconden naar dit punt staren en probeer zo min mogelijk te knipperen.

 

 

Als je je ogen goed stil hebt gehouden, zul je waarschijnlijk hebben opgemerkt dat het plaatje langzaam verdwijnt. Stukje bij beetje wordt de afbeelding ingevuld met de witte achtergrondkleur, tot er niets meer van over is! Beweeg één keer met je ogen, en je ziet de originele afbeelding weer terug. Deze illusie staat bekend als het Troxler-effect. Hoe werkt dat precies?

Slimme filters

Onze ogen vangen continu ontzettend veel informatie op, die ze direct ons brein insturen. Als we al die informatie zouden moeten verwerken, zouden we helemaal gek worden van alle details en zou ons brein binnen de kortste tijd overprikkeld raken! Daarom moet ons brein deze visuele input heel slim filteren, zonder dat we daar veel van merken. Eén van deze trucjes heet filling in oftewel invullen.

Filling in

Hetgene waar we onze ogen op focussen zien we in groot detail. Alles daaromheen, echter, is een stuk minder scherp. Dit deel van je gezichtsveld wordt ook wel de periferie genoemd. Hou je ogen maar eens gericht op een object wat zich bij je in de buurt bevindt, en let eens op wat je dan allemaal in je ooghoeken ziet. Vaag en onscherp, toch?

Dat komt voornamelijk omdat het aantal lichtgevoelige cellen in de perifere delen van je oog een stuk lager ligt dan het aantal cellen dat zich in het centrum bevindt. Om nu uit die gebrekkige informatie uit de periferie toch wat zinvols te maken, vult je brein informatie in die er eigenlijk niet is. Als je bijvoorbeeld naast een witte muur staat, is het dan belangrijk voor je brein om elk stukje van die witte muur in zich op te nemen? Of is het voldoende om te weten dat die muur ongeveer helemaal wit is, op die deurpost en dat schilderij na? Die laatste strategie is natuurlijk een stuk efficiënter. Daarom vult je brein die witte muur helemaal in met wit, op de duidelijk niet-witte objecten na. Kleine schroefjes, scheurtjes of vlekjes verdwijnen daardoor.

De illusie hierboven maakt slim gebruik van dit principe. Het zit zo inelkaar dat de gekleurde vlekken heel gladjes in elkaar overvloeien, waardoor er geen duidelijke randen zichtbaar zijn. Verder zijn de kleuren ook niet al te fel, waardoor het brein ze gemakkelijker even wegzet als ‘witte achtergrond’. Dat is wat je ziet gebeuren als je naar één puntje in dit plaatje blijft staren – je brein wordt wat vermoeid,  en vult de vlekjes langzaam in als achtergrond. Zodra je met je ogen beweegt, verandert de informatie die je ogen ontvangen en wordt de input weer als nieuw ervaren. Het verdwenen plaatje keert dan direct terug.

Auteur: Job van den Hurk
Tagged:
Laat een reactie achter

Please wait... loading