December 12th, 2016

Mona Lisa in 3D

Leonardo Da Vinci, de ultieme Uomo Universale, was kunstenaar én wetenschapper. Zijn schilderij La Giaconda, in het Louvre hangend onder de noemer La Joconde, maar bij de rest van de wereld beter bekend als de Mona Lisa, was een mooi voorbeeld van zijn prestaties als kunstenaar. Maar twee wetenschappers geloven nu dat het ook een wetenschappelijke doorbraak was.

Wist je dat er niet één, maar twee Mona Lisa’s zijn? Da Vinci schilderde er sowieso zelf eentje, maar er is een schilderij dat er bijzonder sterk op lijkt. Het is ook nog eens in hetzelfde atelier geschilderd, wellicht door een leerling van de grote kunstenaar.

Om wat voor reden dan ook is de achtergrond van die tweede versie later verborgen onder een laag zwarte verf en werd het beschouwd als een wat slap aftreksel, hangend in Museo del Prado in Madrid. De onderlaag werd in 2012 ondekt dankzij geavanceerde scantechnieken, en de tweede Mona Lisa is gerestaureerd tot haar originele staat. Op het schilderij staat dezelfde vrouw met dezelfde achtergrond. Waarom zijn er twee versies van?

De twee Mona Lisa’s: rechts de beroemde versie uit het Louvre, links de tweede variant.

Perspectief

Natuurlijk een spannend verhaal dat zo past in verhalen zoals de Da Vinci Code, maar hier zit een wetenschappelijk tintje aan. Het blijkt namelijk dat de Mona Lisa, en haar achtergrond, op de twee schilderijen geschilderd zijn vanuit een net verschoven perspectief. En wel dusdanig anders dat het ongeveer overeenkomt met het verschil in perspectief dat onze ogen waarnemen in het dagelijks leven. Het is door de kleine verschuiving in perspectief in je rechter- en linkeroog dat je diepte ziet, en dus 3D, omdat de relatie tussen achtergrond en voorgrond voor beide ogen net een beetje anders is.

Zo moeten de schilders ongeveer te werk zijn gegaan. Mona Lisa (ML) nam plaats in een stoel, en de twee kunstenaars hebben ongeveer 69 millimeter afstand van elkaars perspectief moeten hebben gehad. Dat is precies de afstand tussen je ogen!

Mona Lisa in 3D
Omdat de twee Mona Lisa’s geschilderd zijn met een zelfde soort verschuiving, vormen de twee schilderijen eigenlijk een ‘stereogram’: een tweetal plaatjes dat gecombineerd kan worden tot een plaatje met diepte. Zet ze naast elkaar, kijk een beetje scheel, en in het midden verschijnt een Mona Lisa in… 3D! Het verschil in perspectief is danwel niet perfect (het is wat overtuigender bij de handen dan andere delen van het schilderij), maar stereogrammen werden dan ook pas veel later officieel ontdekt.

Ongelukje?
Van Da Vinci is bekend dat hij zich bezighield met 3D-visie. Hij had ook gekleurde glazen om doorheen te turen, en de mouwen van de twee Mona Lisa’s zijn groen bij de een en rood bij de ander, wellicht om zo een driedimensionaal beeld te kunnen krijgen. Ondanks dit alles kunnen de ontdekkers van deze 3D Mona Lisa niet met zekerheid zeggen of Leonardo da Vinci het allemaal zo bedoeld had.

Laat mij iets zeer onwetenschappelijks toevoegen: kom op… het was Da Vinci!

 

De analyse van de schilderijen staat beschreven in dit artikel in Perception (ook de bron van de afbeeldingen).

Auteur: Tom de Graaf
Laat een reactie achter

Please wait... loading