November 9th, 2016

Wie kent ze niet… fMRI en EEG

Niet iedereen weet waar ze voor staan, maar bijna iedereen heeft ze wel eens gehoord: de afkortingen ‘fMRI’ en ‘EEG’. Waarschijnlijk de twee belangrijkste methoden om in het menselijk brein te turen. Waarom zijn ze zo bekend?

First things first. EEG staat voor electroencephalography, fMRI staat voor functional magnetic resonance imaging. Zo… dat is geregeld. EEG meet minieme elektrische signalen, de hersengolven, die veroorzaakt worden door synchrone activiteit van hele populaties neuronen in de hersenschors. Na wat omzwervingen reizen deze stroompjes door de schedel om opgepikt te worden door elektroden op de huid. FMRI meet de hoeveelheid zuurstof in het bloed. Dat is een indirecte maar toch vrij betrouwbare maat van neuronale activiteit. Dat komt omdat het ‘neurovasculaire systeem’ in ons brein reageert op actieve neuronen door ze van extra zuurstof te voorzien. Stofjes (hemoglobine) die zuurstof vervoeren hebben andere magnetische eigenschappen dan stofjes zonder zuurstof en die magnetische eigenschappen worden (wederom indirect) opgepikt door de MRI scanner.

Maar waarom ken je ze?
Het is toch ongebruikelijk in de wetenschap dat dergelijke ingewikkelde methoden bij zo’n breed publiek bekend zijn. Daar zijn verschillende redenen voor te bedenken. Zo heeft onderzoek met fMRI en EEG de afgelopen jaren fantastische resultaten opgeleverd. Ze leverden doorbraken op in verschillende onderzoeksgebieden, van waarneming tot psychiatrie tot bewustzijn. Voor voorbeelden kun je gewoon terugbladeren naar eerder geplaatste artikelen op deze website!
Een tweede mogelijke reden is in feite de raison d’etre van onze site: die resultaten zijn vrij goed uit te leggen. Er zijn vast minstens zo spannende ontwikkelingen in de celbiologie, kwantummechanica, of endocrinologie, maar die ken ik niet, want ga daar maar eens aanstaan! Nog een reden zou kunnen zijn dat we een speciale verbinding voelen met het onderwerp; tenslotte hebben we allemaal een brein. Maar… er is nog een mogelijk reden voor de algemene bekendheid van fMRI en EEG: volume!

Zo… veel… onderzoek…
Ik zocht naar artikelen op keyword ‘fMRI’ of ‘EEG’ op de vooraanstaande database PubMed, en kreeg aantallen publicaties over de jaren heen, zoals ik die heb weergegeven in deze grafieken*. Hij begint bij 1990, te verdedigen als het geboortejaar van fMRI onderzoek, en is te volgen tot 2015, waarvoor PubMed me 30.092 artikelen gaf! Daarmee vergeleken is EEG een beetje zielig, met ‘slechts’ 6092 publicaties. Maar vind maar eens een EEG onderzoeker die vorig jaar 6092 artikelen heeft gelezen – die bestaat niet hoor!

PastedGraphic-1.pdf

Publicaties over de jaren heen.
Interessant is wel dat EEG een soort renaissance heeft doorgemaakt. Het is de oudere methode, maar in de afgelopen decennia lijkt ze wel herboren. Arbitrair natuurlijk, maar als je kijkt naar de afgelopen 15 jaar en het aantal publicaties per jaar deelt door  het aantal publicaties in het jaar 2000, dan krijg je een weergave van de groei voor beide methoden sinds toen. Die verschilt niet eens zo erg tussen EEG en fMRI!
Wederom speculatie, maar dat heeft mogelijk te maken met de populariteit van hersenonderzoek in het algemeen, alsof EEG onderzoek mee glijdt in de slipstream van de bulderende fMRI trein. Het heeft echter bijna zeker te maken met het feit dat snellere computers en nieuwe analysemethoden het makkelijk hebben gemaakt om dezelfde EEG data op spannendere manieren te bekijken. Tot slot is het mijn eigen overtuiging dat steeds duidelijker begint te worden dat we de hersenen alleen zullen begrijpen als we ook kijken naar de dynamiek van hersengolven. En laat EEG daar nou veel geschikter voor zijn dan fMRI.

Pareltjes
We zijn er nog lang niet, want ondanks dat verbazingwekkende volume staan de neurowetenschappen nog altijd pas in de kinderschoenen. En het is ontegenzeggelijk waar dat er uit al dat onderzoek met grote regelmaat echte pareltjes komen rollen. Resultaten die fundamentele nieuwe inzichten bieden, direct relevant zijn voor het begrip en het behandelen van stoornissen, en voor iedereen begrijpelijk zijn. Dus… kom op collega’s! Zet jullie tienduizenden beste beentjes voor!

De inspiratie voor deze post kwam van deze Engelstalige blog.

*De aantallen publicaties moeten met een korrel zout worden genomen en slechts gezien als indicatie voor de groei; slechts een beperkt deel van de publicaties die worden teruggegeven door PubMed zijn daadwerkelijk volledige experimenten/studies zoals we die hier vaak rapporteren.

Auteur: Tom de Graaf
Tagged:
Laat een reactie achter

Please wait... loading