October 6th, 2016

Illusie onder de loep 2: licht/donker illusie

Bij BrainMatters nemen we de komende tijd enkele coole illusies onder de loep. Hoe werken ze nu eigenlijk? Vandaag: de licht/donker illusie!

Hieronder zie je twee vormen op elkaar geplakt, vorm A en vorm B. Welk van de twee vormen is het donkerst van kleur?

identical-colors-big

Welk vlak is het donkerst: vlak A of vlak B?

Grote kans dat je zegt dat vorm A het donkerste is. Zou je me geloven als ik zeg dat vorm A en B precies dezelfde kleur hebben? Plaats je vingers maar eens op het stuk waar de twee vormen elkaar raken. Zie je wel? Hoe kan dat nou?

Kijken doe je met je ogen, zien doe je met je hersenen

Nu je weet dat beide vlakken eigenlijk dezelfde kleur hebben, weet je ook dat je ogen dus dezelfde kleur licht ontvangen als ze naar vorm A en vorm B kijken. Dat betekent dat je hersenen iets doen met de signaaltjes die uit je ogen komen!

In je hersenen zit veel informatie over hoe de wereld in elkaar zit. Je brein gebruikt deze informatie om voorspellingen te maken. Je hoeft je pen niet te laten vallen om vantevoren al te weten dat hij dan naar beneden valt. Je weet dat als je een bal voor een lamp houdt, er een ronde schaduw op de muur te zien zal zijn. Als je een lamp uit gaat doen, zal het donkerder worden in de kamer dan als je de lamp laat branden. Je brein weet een hoop van deze dingen omdat je al jarenlang ‘getraind’ bent als mens, want iedere dag werken de meeste dingen op dezelfde manier als gisteren.

Dat geldt ook voor het plaatje hierboven. De afbeelding is zo gemaakt dat het net lijkt alsof er een lichtbron op vlak A schijnt, terwijl vlak B in de schaduw valt. Door jarenlange ervaring weten je hersenen dat een object lichter wordt als er een licht op schijnt, en donkerder als hij in de schaduw valt. Als je bijvoorbeeld twee identieke blauwe vellen papier hebt waarvan eentje in de schaduw ligt, zal dat velletje wat donkerder zijn. Tóch zie je dat de velletjes eigenlijk dezelfde kleur hebben. Dat komt omdat je brein met al haar kennis van de wereld dit verschil in licht/donker een klein beetje compenseert.

En dat is precies wat er bij deze illusie gebeurt. Je hersenen zien dat er licht op het bovenste vlak valt, terwijl het onderste vlak in de schaduw staat. Je brein compenseert dit door het vlak in de schaduw (B) wat lichter te laten lijken en het vlak in het licht (A) wat donkerder te laten lijken. Met als resultaat dat je een duidelijk verschil tussen de kleuren ziet terwijl ze in feite precies dezelfde kleur hebben!

Auteur: Job van den Hurk
Tagged:
Laat een reactie achter

Please wait... loading