October 10th, 2016

Apen zijn in staat om gedachten van anderen te begrijpen

Wij mensen zijn in staat om ons te verplaatsen in anderen. Deze zogeheten Theory of Mind zorgt er voor dat we bijvoorbeeld intenties van anderen snappen en medelijden ervaren. Tot voor kort werd aangenomen dat de mens de enige diersoort is die hiertoe in staat is, maar nieuw grappig onderzoek laat zien dat mensapen zich ook in anderen kunnen verplaatsen.

Het kunnen snappen van de gedachtengang van anderen is van groot belang voor ons sociale dieren. Door anderen te observeren kunnen we ons in hen verplaatsen en begrijpen we voor een groot deel wat er in de ander om zou kunnen gaan. Dit wordt de Theory of Mind (ToM) genoemd en maakt het ons mogelijk om empathie te ervaren. Om te kijken of mensapen ook in staat zijn om zich te verplaatsen in de gedachtengang van anderen, bedacht een team Japanse gedragswetenschappers een bijzonder experiment.

Apensoap

Drie apensoorten (chimpansees, bonobo’s en orang oetangs) werden uitgenodigd om onder het genot van vruchtensap naar een filmvoorstelling te komen kijken. In dit filmpje speelden zich verschillende taferelen af tussen één van de onderzoekers en een acteur in een apenpak, voor het gemak King Kong genaamd. Terwijl de apen zaten te genieten van The Bold And The Bonobo werd met behulp van een klein cameraatje onder het beeldscherm nauwkeurig gemeten waar de primaten naar keken. Apen blijken oprecht te kunnen genieten van dergelijke spannende televisie en zitten dan ook geboeid te kijken naar hoe de scenes aflopen.

In één van de soapscenes was te zien dat King Kong deed alsof hij de onderzoeker een mep ging verkopen, om zich vervolgens te verstoppen in één van twee hooibalen die in beeld zichtbaar waren. Terwijl de onderzoeker toekeek verruilde King Kong van schuilplaats, waarna de onderzoeker het beeld uitrende om een stok te gaan halen. Tot grote hilariteit van de behaarde toeschouwers gebruikte King Kong deze kans om zich uit de voeten te maken. De onderzoeker kwam bewapend met een stuk hout terug in beeld om de heer Kong te zoeken. In een andere scene verruilde Kong de ene hooibaal voor de andere pas wanneer de onderzoeker weg was, om daarna direct het beeld te verlaten.

Verplaatsing in anderen

Ook al wisten de kijkende apen dat King Kong hem had gesmeerd, de dieren bleken het langst te kijken naar de hooibaal waarvan ze wisten dat de onderzoeker dacht dat King Kong daar verscholen zat. Hetzelfde effect werd ontdekt wanneer de scenes licht waren aangepast zodat King Kong nu een gestolen steen verstopte in één van de hooibalen. Ook nu keken ze geïnteresseerd naar de locatie waarvan ze wisten dat de onderzoeker ten onrechte dacht dat de steen lag verstopt.

Deze bevindingen bleven niet beperkt tot één soort mensaap, want alledrie de primaatsoorten passeerden de test. Blijkbaar zijn deze dieren in staat om zich aan de hand van een dergelijk scenario in te leven in de mindset van een ander. Deze baanbrekende bevinding onderstreept nog maar eens de mentale continuïteit tussen mensapen en mensen.

 

Dit onderzoek werd deze week gepubliceerd in Science.

Auteur: Job van den Hurk
Tagged:
Laat een reactie achter

Please wait... loading