October 9th, 2014

Nobelprijs voor ontdekkers neuraal navigatiesysteem

De Nobelprijs voor de geneeskunde gaat dit jaar naar drie neurowetenschappers. Met hun onderzoek toonden ze aan hoe gespecialiseerde hersencellen bijhouden waar we ons bevinden en hoe we navigeren in de ruimte om ons heen. Hun ontdekkingen zorgden voor een doorbraak in ons begrip van hoe verzamelingen hersencellen samen ingewikkelde taken kunnen volbrengen.

John O´Keefe (University College London) ontdekte in 1971 het eerste onderdeel van het neurale navigatiesysteem: plaatscellen in de hippocampus van ratten. Via elektroden in het rattenbrein zagen O´Keefe en zijn team dat de activiteit van bepaalde cellen correspondeerde met de plek waar de rat zich op dat moment bevond. Samen bleken de plaatscellen een kaart te vormen van de ruimte waarin het dier rondloopt. O´Keefe concludeerde dat de herinnering aan een omgeving in de hippocampus wordt opgeslagen als een specifieke combinatie van actieve plaatscellen.

Coördinatenstelsel

Het echtpaar May-Britt en Edvard Moser (Norwegian University of Science and Technology in Trondheim) ontdekte in 2005 een ander onderdeel van het neurale GPS-systeem; de zogenaamde grid-cellen in een hersengebeid tegen de hippocampus aan. Terwijl laboratoriumratten door hun verblijf liepen, zagen de onderzoekers dat die cellen vuren als de dieren zich op plekken bevonden die steeds op dezelfde afstand van elkaar lagen. De grid-cellen vormen zo een coördinatenstelsel op een denkbeeldige kaart. De Mosers ontdekten ook dat de grid-cellen nauw samenwerken met hersencellen die bijhouden in welke richting de rat loopt.

Samen verklaren de drie Nobelprijswinnende ontdekkingen hoe dieren zich verschillende omgevingen kunnen herinneren en er hun weg in kunnen vinden. Vorig jaar bevestigden andere onderzoekers dat diezelfde componenten van het neurale GPS-systeem ook in mensenhersenen te vinden zijn.

Alzheimer

Volgens het Nobelcomité hebben de winnaars gezorgd voor een grote vooruitgang in ons begrip van hoe groepen gespecialiseerde cellen samenwerken om cognitieve functies uit te voeren. Mogelijk kan het onderzoek ook bijdragen aan de bestrijding van Alzheimer. Bij die ziekte raakt vaak de hippocampus en omliggend weefsel in een vroeg stadium aangetast. Inderdaad zijn patiënten vaak gedesoriënteerd en raken ze snel verdwaald.

De prijs van 880.000 euro is bedoeld voor verder onderzoek. De helft gaat naar O’Keefe, May-Britt and Edvard Moser krijgen allebei een vierde. De Nobelprijzen worden in december uitgereikt.

 

Bekijk hier het persbericht van de Nobelstichting.

Auteur: Daan Schetselaar
Tagged:
Laat een reactie achter

Please wait... loading