April 17th, 2013

Dromen aflezen uit hersenactiviteit

Psychologen en neurowetenschappers willen exact weten wat er in het brein omgaat. Niet alleen als we wakker zijn, maar ook als we slapen. Japanse onderzoekers hebben een knap onderzoek verricht waarin ze geslaagd zijn de inhoud van dromen af te lezen uit hersenscans. Betekent dit dat zelfs onze dromen niet meer veilig zijn?

In het onderzoek nam de proefpersoon plaats in de MRI-scanner en werd vervolgens gewacht totdat hij of zij in slaap viel. Tegelijkertijd werden er EEG opnamen gemaakt, die aangaven in welk stadium van slaap de proefpersoon zich bevond. Iedere keer dat de persoon in een droomstadium kwam werden er fMRI-scans van de visuele cortex gemaakt. Na een korte tijd werd de scanner gestopt en de proefpersoon wakker gemaakt. Vervolgens werd de participant gevraagd de inhoud van de droom te vertellen. De onderwerpen die het meest genoemd werden, bijvoorbeeld “huis”, “eten” of “vrouw”, werden genoteerd. Op basis van die termen werd een andere fMRI-meting gedaan. Dit keer kregen de proefpersonen afbeeldingen van de meest genoemde droomonderwerpen te zien, terwijl opnieuw hun hersenactiviteit werd gemeten.

Om nu te kunnen begrijpen hoe de onderzoekers met deze gegevens de visuele inhoud van dromen kunnen bepalen, moeten we eerst de term machinaal leren introduceren. Dit houdt in dat een computer bepaalde patronen van hersenactiviteit leert herkennen. De computer is dus getraind om de hersenactiviteit te herkennen die optrad bij het zien van bijvoorbeeld de afbeelding van een huis. Vervolgens zijn de fMRI-metingen die gedaan zijn tijdens het dromen in de getrainde computer ingevoerd en heeft de computer in deze data dezelfde patronen ontdekt die het eerder geleerd heeft. Zo kon de computer dus bijvoorbeeld het patroon herkennen dat bij “huis” hoort. Uit de rapportages van de proefpersonen bleek dan dat de persoon inderdaad over een huis had gedroomd.

Betekent dit nu dat MRI-scanners en computers onze gedachten kunnen lezen? Niet echt. Het betekent dat op een heel basaal niveau en na een lange, complexe machinale training het mogelijk is bepaalde objecten in dromen te herkennen. Het is niet mogelijk om dit zomaar bij een willekeurig persoon te doen. Er zal dan eerst weer een complexe machinale training plaats moeten vinden. Het onderzoek toont echter een ander interessant punt aan, namelijk dat wat mensen zien in hun dromen dezelfde neurale kenmerken blijkt te hebben als wat mensen waarnemen als ze wakker zijn.

Dit razendknappe onderzoek heeft overigens niet alleen het uiterste gevraagd van de onderzoekers en de computer, maar is ook enorm intensief geweest voor de proefpersonen. De drie proefpersonen werden telkens enkele minuten nadat ze in slaap vielen gewekt en deze procedure werd maar liefst 200 keer herhaald. En dat in een MRI scanner die doorgaans behoorlijk wat herrie maakt.

 

Dit onderzoek is op gepubliceerd in Science. Ga naar de website voor o.a. een podcast interview met één van de onderzoekers.

 

Auteur: Bart Aben
Tagged:
Laat een reactie achter

Please wait... loading